De tiran van Syracuse

U hebt gezien hoe wreed Alexander was. Hij was echter niet de enige tiran in die dagen; want de stad Syracuse op Sicilië, die Alcibiades had gehoopt te veroveren, werd geregeerd door een man die even hardvochtig en gemeen was als Alexander.

Deze tiran, wiens naam Dionysius was, had met geweld de macht gegrepen en behield zijn gezag door de grootste strengheid toe te passen. Hij was altijd omringd door lijfwachten, die op een enkel teken van hem klaar stonden om iemand ter dood te brengen.

Dionysius werd daarom gevreesd en gehaat door de mensen die hij regeerde, die hem maar al te graag kwijt zouden willen. Geen eerlijk man wilde in de buurt komen van zo'n bloeddorstige ellendeling, en al snel waren er in zijn hofhouding alleen nog maar slechte mannen.

Deze mannen, die hoopten zijn gunst te winnen en rijke geschenken te krijgen, vleiden hem voortdurend. Ze vertelden hem nooit de waarheid, maar prezen hem alleen maar en deden alsof ze alles bewonderden wat hij zei en deed.

Natuurlijk, ook al waren zij zelf slecht, konden zij hem niet echt bewonderen, maar haatten en verachtten hem in het geheim. Hun lof was dus even vals als zijzelf waren, en hun advies was altijd zo slecht als het maar kon.

Nu was Dionysius even verwaand als wreed, en verbeeldde zich dat er niets was dat hij niet kon. Onder andere dingen dacht hij dat hij prachtige poëzie kon schrijven. Telkens wanneer hij een gedicht schreef, las hij het luidop voor aan al zijn hovelingen, die er in vervoering over raakten, hoewel ze er achter zijn rug om de spot mee dreven.

Dionysius was zeer gevleid door hun lof, maar dacht dat hij het graag bevestigd zou zien door de filosoof Philoxenus, de meest geleerde man van Syracuse. Hij stuurde daarom om Philoxenus en gebood hem zijn eerlijke mening over het vers te geven. Nu was Philoxenus veel te edel om een leugen te vertellen: telkens wanneer Dionysius hem om raad vroeg, zei hij altijd moedig de waarheid, of die nu aangenaam was of niet.

Toen de tiran hem om zijn mening over de gedichten vroeg, antwoordde hij zonder aarzeling dat het prullen waren en dat ze de naam van poëzie helemaal niet verdienden. Dit antwoord maakte Dionysius zo boos en kwetste zo diep zijn ijdelheid dat hij zijn lijfwachten riep en hun beval de filosoof in een gevangenis te brengen die uit de levende rots was gehouwen, bekend als "De Steengroeven."

Hier was Philoxenus vele dagen gevangene, hoewel zijn enige fout was dat hij de tiran een ongewenste waarheid had verteld toen hij gevraagd werd te spreken.

De vrienden van de filosoof waren verontwaardigd toen ze hoorden dat hij in de gevangenis zat, en tekenden een verzoekschrift waarin ze Dionysius vroegen hem vrij te laten. De tiran las het verzoekschrift en beloofde hun verzoek in te willigen op voorwaarde dat de filosoof met hem zou dineren.

De tafel van Dionysius was zoals gewoonlijk rijk gedekt, en bij het dessert las hij opnieuw enkele nieuwe verzen luidop voor die hij had gecomponeerd. Alle hovelingen raakten in vervoering, maar Philoxenus zei geen woord. Dionysius verbeeldde zich echter dat zijn lange gevangenschap zijn geest had gebroken, en dat hij nu niet zou durven weigeren een paar woorden van lof te geven: dus vroeg hij Philoxenus nadrukkelijk wat hij van het gedicht dacht. In plaats van te antwoorden, keerde de filosoof zich plechtig naar de lijfwachten, en riep met vaste stem luid: "Breng me terug naar De Steengroeven!" waarmee hij duidelijk toonde dat hij liever leed dan een onwaarheid te vertellen.

De hovelingen stonden versteld van zijn roekeloosheid, en verwachtten ten volle dat de tiran hem bij zijn woord zou nemen en hem in de gevangenis zou zetten, als er al niets ergers gebeurde; maar Dionysius was getroffen door de morele moed die Philoxenus deed de waarheid te vertellen op gevaar van zijn leven, en hij gebood hem in vrede naar huis te gaan.