Perseus

Perseusz, jeden z najsłynniejszych legendarnych bohaterów starożytności, był synem Zeusa i Danae, córki Akrizjosa, króla Argos.

Wyrocznia przepowiedziała Akrizjosowi, że syn Danae będzie przyczyną jego śmierci, więc zamknął ją w spiżowej wieży, aby trzymać ją z dala od wszystkich mężczyzn. Lecz Zeus zstąpił przez dach wieży w postaci złotego deszczu, a piękna Danae została jego oblubienicą.

Przez cztery lata Akrizjos pozostawał nieświadomy tego związku, ale pewnego wieczoru, gdy przypadkiem przechodził obok spiżowej komnaty, usłyszał płacz małego dziecka dochodzący z jej wnętrza, co doprowadziło do odkrycia małżeństwa jego córki z Zeusem. Rozgniewany na widok daremności wszystkich swoich środków ostrożności, Akrizjos rozkazał umieścić matkę i dziecko w skrzyni i wrzucić ją do morza.

Lecz nie było wolą Zeusa, aby zginęli. Polecił Posejdonowi uspokoić wzburzone wody i sprawił, że skrzynia dopłynęła bezpiecznie na wyspę Serifos. Diktys, brat Polidektesa, króla wyspy, łowił ryby na brzegu morza, gdy ujrzał skrzynię osiadłą na plaży; a litując się nad bezradnym położeniem jej nieszczęsnych mieszkańców, zaprowadził ich do pałacu króla, gdzie otoczono ich największą życzliwością.

Polidektes ostatecznie poślubił Danae i zapewnił Perseuszowi wychowanie godne bohatera. Gdy zobaczył, jak jego pasierb wyrasta na szlachetnego i mężnego młodzieńca, zachęcił go, aby zapragnął wyróżnić się dokonaniem jakiegoś wielkiego i bohaterskiego czynu. Po namyśle postanowiono, że zabicie Gorgony Meduzy przyniesie mu największą sławę.

Do pomyślnego wykonania tego zadania potrzebował pary skrzydlatych sandałów, magicznego worka oraz hełmu Hadesa, który czynił noszącego niewidzialnym. Wszystkie te przedmioty znajdowały się w posiadaniu Nimf, których siedziba znana była tylko Grajom. Perseusz wyruszył na wyprawę i, prowadzony przez Hermesa i Atenę, po długiej podróży dotarł do odległej krainy na krańcach Oceanu, gdzie mieszkały Graje. Natychmiast poprosił je o potrzebne informacje, a gdy odmówiły, zabrał im ich jedyne oko i ząb, które oddał dopiero wtedy, gdy udzieliły mu pełnych wskazówek co do trasy. Następnie udał się do domu Nimf, od których otrzymał potrzebne mu przedmioty.

Wyposażony w magiczny hełm i worek oraz uzbrojony w sierp dany mu przez Hermesa, przypiął skrzydlate sandały i poleciał do siedziby Gorgon, które zastał pogrążone w głębokim śnie. Ponieważ boscy przewodnicy ostrzegli Perseusza, że każdy, kto spojrzy na te dziwne siostry, zamieni się w kamień, stanął z twarzą odwróconą od śpiących i uchwycił ich potrójny obraz na swoim lśniącym metalowym tarczy. Następnie, prowadzony przez Atenę, odciął głowę Meduzy i umieścił ją w swoim worku. Gdy tylko to uczynił, z pozbawionego głowy tułowia wyskoczyły skrzydlaty koń Pegaz i Chrysaor, ojciec skrzydlatego olbrzyma Geriona. Następnie pospieszył, aby umknąć pościgowi dwóch ocalałych sióstr, które, zbudzone ze snu, rzuciły się gorliwie, aby pomścić śmierć siostry.

Jego niewidzialny hełm i skrzydlate sandały dobrze mu służyły, gdyż hełm ukrywał go przed wzrokiem Gorgon, a sandały niosły go szybko ponad lądem i morzem, daleko poza ich zasięg. Gdy przelatywał nad palącymi równinami Libii, krople krwi z głowy Meduzy przesączyły się przez worek i spadły na gorące piaski, rodząc mnóstwo wielobarwnych węży, które rozprzestrzeniły się po całym kraju.

Perseusz kontynuował lot, aż dotarł do królestwa Atlasa, u którego prosił o odpoczynek i schronienie. Lecz ponieważ ten król posiadał cenny sad, w którym każde drzewo rodziło złote owoce, obawiał się, że zabójca Meduzy mógłby zniszczyć smoka strzegącego go, a następnie pozbawić go skarbów. Odmówił więc udzielenia gościny, której domagał się bohater. Rozgniewany tym brutalnym odrzuceniem, Perseusz wyjął głowę Meduzy z worka i skierował ją w stronę króla, zamieniając go w kamienistą górę. Jego broda i włosy stały się lasami; jego ramiona, ręce i kończyny stały się ogromnymi skałami; a jego głowa wyrosła w skalisty szczyt sięgający chmur.

Perseusz następnie kontynuował swoje podróże. Jego skrzydlate sandały niosły go przez pustynie i góry, aż dotarł do Etiopii, królestwa króla Cefeusza. Tam zastał kraj zalany niszczycielskimi wodami, miasta i wsie zniszczone, a wszędzie oznaki ruiny. Na wystającym klifie w pobliżu brzegu ujrzał piękną dziewicę przykutą łańcuchem do skały. Była to Andromeda, córka króla. Jej matka Kasjopeja przechwalała się, że jej uroda przewyższa urodę Nereid, więc rozgniewane nimfy morskie wezwały Posejdona, aby pomścił ich krzywdę. Bóg morza następnie spustoszył kraj straszliwą powodzią, która sprowadziła ogromnego potwora, pożerającego wszystko na swojej drodze.

W swojej niedoli nieszczęśni Etiopczycy poradzili się wyroczni Jowisza-Ammona na libijskiej pustyni i otrzymali odpowiedź, że tylko przez złożenie córki króla w ofierze potworowi kraj i lud mogą zostać ocaleni. Cefeusz, który gorąco kochał swoje dziecko, początkowo odmówił wysłuchania tej strasznej propozycji, ale w końcu, ulegając błaganiom swoich nieszczęsnych poddanych, złamany żalem ojciec oddał swoje dziecko dla dobra kraju. Andromeda została przykuta łańcuchem do skały na brzegu morza, aby stać się łupem potwora, podczas gdy jej nieszczęśni rodzice opłakiwali jej smutny los na plaży poniżej.

Dowiedziawszy się o znaczeniu tej tragicznej sceny, Perseusz ofiarował się zabić smoka pod warunkiem, że piękna ofiara zostanie jego oblubienicą. Uradowany perspektywą ocalenia Andromedy, król chętnie się zgodził, a Perseusz pospieszył do skały, aby przemówić słowami nadziei i pocieszenia do drżącej dziewicy. Następnie, wkładając ponownie hełm Hadesa, wzniósł się w powietrze i czekał na nadejście potwora.

Wkrótce morze się rozstąpiło, a rekinia głowa ogromnej bestii wynurzyła się ponad fale. Furioźnie bijąc ogonem na boki, skoczyła naprzód, aby pochwycić swoją ofiarę.

Lecz dzielny bohater, czekając na swoją szansę, nagle runął w dół, wyjął głowę Meduzy z worka i podsunął ją przed oczy smoka. Ohydne ciało potwora stopniowo zamieniło się w ogromną czarną skałę, która pozostała na zawsze niemym świadkiem cudownego ocalenia Andromedy. Perseusz następnie zaprowadził dziewicę do jej teraz szczęśliwych rodziców, którzy, pragnąc okazać wdzięczność jej wybawcy, nakazali natychmiastowe przygotowania do uczty weselnej. Lecz młody bohater nie miał otrzymać swojej pięknej oblubienicy bez walki. W środku bankietu Fineus, brat króla, z którym Andromeda była wcześniej zaręczona, powrócił, aby upomnieć się o swoją narzeczoną. W ślad za nim szła zbrojna drużyna wojowników; przedarł się do sali, a między rywalami doszło do rozpaczliwej walki, która mogła zakończyć się dla Perseusza fatalnie, gdyby nie pomyślał nagle o głowie Meduzy.

Wołając do przyjaciół, aby odwrócili twarze, wyjął ją z worka i skierował przed Fineusa i jego potężną przyboczną straż, po czym wszyscy skamienieli.

Perseusz pożegnał się teraz z królem Etiopii i w towarzystwie swojej pięknej oblubienicy powrócił na Serifos, gdzie odbyło się radosne spotkanie Danae z synem. Następnie wysłał posłańca do swojego dziadka, oznajmiając mu, że zamierza wrócić do Argos. Lecz Akrizjos, obawiając się spełnienia przepowiedni wyroczni, uciekł po ochronę do swojego przyjaciela Teutemiasa, króla Larissy. Chcąc nakłonić starego króla do powrotu, Perseusz udał się za nim tam. Lecz spotkał go dziwny los. Biorąc udział w igrzyskach żałobnych urządzonych na cześć ojca króla, Perseusz niefortunnym rzutem dyskiem przypadkiem uderzył swojego dziadka i tym samym spowodował jego śmierć.

Po odprawieniu z należytą powagą obrzędów pogrzebowych Akrizjosa, Perseusz powrócił do Argos. Lecz czując niechęć do zajęcia tronu tego, czyją śmierć spowodował, zamienił się królestwami z Megapentesem, królem Tyrynsu, a z czasem założył miasta Mykeny i Mideę. Głowę Meduzy oddał swojej boskiej patronce Atenie, która umieściła ją w środku swojej tarczy.

Wielu wielkich bohaterów pochodziło od Perseusza i Andromedy, a najwybitniejszym z nich był Herakles, którego matka, Alkmena, była ich wnuczką. Honory heroiczne oddawano Perseuszowi nie tylko w całym Argos, ale także w Atenach i na wyspie Serifos.