Hoe een Jageres een Beer Werd

Hoewel Juno de koningin van de goden was, had ze een gebrek dat ook bij stervelingen voorkomt: ze was erg jaloers, vooral op elke aardse maagd waarvan ze vermoedde dat die op een dag door Jupiter een plaats zou kunnen krijgen te midden van de grote godenfamilie op de berg Olympus. Zodra Juno Callisto zag, een mooie jageres uit de bossen van Arcadië, mocht ze haar niet.

Misschien zou Juno graag vrij hebben willen rondzwerven door de bossen waar Pan zijn muziek speelde om op te dansen en waar de Dryaden seizoen na seizoen speelden, zoals Callisto deed. De godin benijdde de jageres misschien om haar gelukkige, vrije leven, zonder koninklijke plichten die haar dagelijkse jacht op herten in de weg stonden, en zonder zware kroon die de briesjes ervan weerhield om door haar lange donkere haar te spelen. Callisto eerbiedigde Jupiter en Juno gelijkelijk, zonder eraan te denken dat ze de ontevredenheid van de godin zou kunnen opwekken, maar op een dag overkwam haar iets vreemds en angstaanjagends.

Ze had net haar boog op haar schouder geheven, klaar om een pijl zo recht als een pijl door het groene bospad te schieten, toen het plotseling haar hand raakte en ze op het mos viel op haar handen en knieën. Ze probeerde haar armen uit te strekken in smeekbede, maar ze waren dik en zwaar geworden en bedekt met lang zwart haar. Haar handen werden rond, waren gewapend met kromme klauwen en dienden haar als voeten. Haar stem, die zo lief was dat ze de vogels betoverde als ze naar hen riep, veranderde in een angstaanjagend gegrom.

Callisto richtte zich zo goed mogelijk op, hief haar poten op om de goden om genade te smeken en liet verschrikkelijke brullen horen terwijl ze haar lot beklaagde. Ze had zich altijd moeten verdedigen tegen de leeuwen en wolven die in het bos rondwaarden, en ze voelde dat ze nu aan hun genade zou zijn overgeleverd. Maar plotseling begreep ze wat er met haar was gebeurd. Ze was zelf niet langer een sterveling maar een wild dier. Juno had Jupiter overgehaald om Callisto in de eerste beer te veranderen.

Ze had er nooit van gehouden om 's nachts in de bossen te zijn, maar nu had ze geen onderdak en moest ze door de duisternis rondzwerven, vaak achtervolgd door dezelfde wilde dieren die ze vroeger gewend was te bejagen. Ze vluchtte in doodsangst voor haar eigen honden en was ieder uur bang voor dezelfde pijlen die ze ooit zo recht had gericht. In de winter kroop Callisto in een holle boomstam of groef ze een grot voor zichzelf om het seizoen van de heerschappij van de Noordewind te overleven, en als de lente kwam kroop ze er weer uit, mager en zwak, om de honingraat van de wilde bij en de eerste sappige bessen van de jeneverbes te zoeken.

Op een dag zag een jongen de beer terwijl hij aan het jagen was. Callisto zag hem op hetzelfde moment en besefte dat hij haar eigen zoon was, Arcas, nu opgegroeid tot een lange jongeman en die zijn rol in de jacht op zich nam zoals zijn moeder zoveel seizoenen daarvoor had gedaan. Callisto vergat haar veranderde gedaante in haar grote vreugde bij het zien van haar zoon, en ze verhief zich op haar achterpoten en haastte zich naar hem toe, haar poten uitstrekkend om hem te omhelzen. De jongen, gealarmeerd, hief zijn jachtspeer op en rende de beer tegemoet, met de bedoeling de punt door haar hart te stoten. Callisto's zoon zou haar hebben gedood als Jupiter niet, op dat moment, vanaf zijn troon op het bos had neergekeken en plotseling medelijden had gevoeld met de tragedie die hij had veroorzaakt.

De goden hadden een lange weg in de hemel gemaakt die naar het paleis van de Zon leidde. Iedereen kan deze weg zien op een heldere nacht, want hij strekt zich uit over het gezicht van de hemel en staat bekend als de Melkweg. De paleizen van de illustere goden stonden aan weerszijden van de weg, en iets verder terug waren de huizen van de mindere goden geplaatst.

Op het moment dat Arcas, met opgeheven speer, op Callisto afstormde, verschenen er twee nieuwkomers in de hemel nabij de weg van de goden. Ze hadden de gedaante van een Grote Beer en een Kleine Beer, maar hun lichamen waren gemaakt van helder stralende sterren. Machtige Jupiter had Callisto en haar zoon omgevormd tot deze twee sterrenbeelden.

Wat was Juno woedend toen ze het ontdekte! Ze daalde af naar de zee en vertelde haar problemen aan Oceanus, een reus van het ras van de Titanen die in die tijd over de wateren heerste.

"Verwondert u zich erover, Oceanus," riep Juno, "waarom ik, de koningin van de goden, de hemelse vlakten heb verlaten en uw diepten opzoek? Het is omdat mijn gezag terzijde is geschoven. Ik zal onder mijn medegoden worden verdrongen, want Callisto, de beer, is naar de hemelen gebracht en een plaats onder de sterren gegeven. Wie kan ontkennen dat zij misschien wel de volgende is die mijn troon bezet!"

"Wat zou u willen dat ik eraan doe?" vroeg de oude Oceanus, een beetje verbaasd over waarom Juno hem had geraadpleegd.

"Ik verbood Callisto haar menselijke gedaante te behouden, en mijn wil is onrechtvaardig terzijde geschoven," antwoordde Juno. "Nu ze een thuis heeft op de weg naar de hemel, zal ze elke gedaante kunnen aannemen die ze wenst en misschien naar u komen voor hulp bij haar poging om mijn troon te stelen. Ik beveel u nooit toe te staan dat de sterren van haar sterrenbeeld de wateren aanraken."

Oceanus riep een raad bijeen van de andere machten van de wateren, en ze stemden in met Juno's decreet. De een na de ander rezen en daalden de sterren en raakten de zee in hun banen, maar de Grote Beer en de Kleine Beer bewogen onophoudelijk rond en rond in de hemel, zonder ooit te zinken om te rusten onder de oceaan zoals de andere sterren deden. Juno had gedacht dat dit een straf voor hen zou zijn, maar het bleek een soort beloning te zijn.

Omdat de Grote Beer en de Kleine Beer altijd te zien waren in hun onveranderlijke, schitterende baan, gingen mensen die 's nachts moesten reizen, vooral die op zee, op hen vertrouwen als een manier om hun richting in de duisternis te vinden. De laatste ster in de staart van de Kleine Beer wees naar het noorden en stond na een tijdje bekend als de Poolster. De ouden noemden hem ook de Ster van Arcadië, omdat hij zoveel zeelieden hielp de weg naar huis te vinden over de gevaarlijke wateren.

Het was Juno overkomen, zoals het tegenwoordig vaak gebeurt met jaloerse mensen, dat ze Callisto geen enkel kwaad had gedaan maar haar juist grote eer had gebracht.